Przedszkole Miejskie Nr 18 w Gorzowie Wielkopolskim  
jesteś tu: strona główna    rozwój dziecka pięcioletniego
szukaj:
Powiadom znajomego
Jeżeli znasz kogoś, kogo może zainteresować ta strona, powiadom go o niej.

Twoje imię/nazwisko/pseudonim



Adres e-mail znajomego



 
 

Rozwój dziecka pięcioletniego

ROZWÓJ DZIECKA PIĘCIOLETNIEGO

 

Rozwój sprawności motorycznej

 

Rozwój ruchowy - duża motoryka: pięciolatek jest dzieckiem ruchliwym – biega, skacze, wspina się na drabinki, przeplotnie; bawiąc się w chowanego wchodzi pod meble (łóżko, wersalkę, stół), wchodzi do szafy; huśta się na huśtawce, i co ważne- większość pięciolatków może nauczyć się samodzielnego rozhuśtania się. Wszystko to oznacza, że dziecko ma na tyle rozwiniętą koordynację wzrokowo- ruchową oraz poczucie równowagi, że podejmuje te czynności. Zaczyna uczyć się jeździć na dwóch kołach.

 

Pięciolatek potrafi:

  • zwinnie biegać
  • skakać na dwóch nogach przed siebie
  • skakać na jednej nodze w miejscu
  • stać przez około 15 sekund z zamkniętymi oczami na obu nogach, raczej nie chwiejąc się
  • przejść, nie wypadając z trasy, po wąskiej dróżce o szerokości około 25 cm (można ją wyznaczyć narysowanymi kredą liniami, szarfami itp.); może utrzymywać równowagę przy pomocy rąk
  • zrobić trzy przysiady samodzielnie; podnoszą się z nich, może nieco chwiać się
  • dość szybko, bez trzymania się poręczy, wchodzić i schodzić ze schodów naprzemiennie

Większość zabaw ruchowych, oprócz rozwoju  układu kostnego, mięśniowego, krążenia, oddechowego itp., wspomaga orientację w przestrzeni- dzieci przez własny wysiłek uczą się i zapamiętują ważne dla tej orientacji słowa: pod, nad, za, w górze, w dole, przed, z prawej, z lewej, obok itp.

 

Rozwój ruchowy – mała motoryka (ruchy rąk)

W trakcie rozwoju dziecko najpierw wykonuje duże ruchy, a dopiero potem nabiera umiejętność wykonywania drobnych ruchów manipulacyjnych (lepienie, układanie klocków, rysowanie, pisanie itp.)

Te duże – to ruchy związane z czynnościami samoobsługowymi – samodzielne jedzenie, rozbieranie się i ubieranie oraz czynności higieniczne (czesanie się, mycie rąk i ciała, mycie zębów, korzystanie z toalety itp.). Często dzieci wyręczane w tym zakresie przez rodziców nie dają sobie samodzielnie rady z wykonywaniem tego typu czynności i niezbyt wiadomo, czy jest to brak wprawy, czy też są to początki zaburzeń sprawności rąk.

 

W zakresie czynności samoobsługowych pięciolatek potrafi:

  •  samodzielnie rozebrać się dość płynnie
  • może mieć kłopoty z samodzielnym ubieraniem się (trudności w samodzielnym zakładaniu elastycznych rajstop, wkładaniem bluzki lub swetra z małym otworem na szyję; ma jeszcze prawo wkładać ubranka „tył do przodu” lub na lewą stronę); zakłada kurtkę, czapkę szalik, buty, ale nie wiąże jeszcze kokardki, nie wyrównuje ubrania na sobie;
  • samodzielnie je łyżką, widelcem, raczej nie posługuje się nożem, pije z kubka, trzyma w ręce kanapkę, sprząta ze stołu
  • potrafi umyć i wytrzeć ręce, buzię – ale jeszcze ruchy te nie są płynne (są raczej sztywne), w kąpieli myje ciało mydłem, nie potrafi umyć sobie głowy, wyciera się, ale jeszcze niestarannie (nie potrafi przerzucić ręcznika i wytrzeć pleców,  nóg z tyłu)
  • myje zęby pod kontrolą (sam czyści zęby tylko z przodu i bardzo krótko), czesze włosy (nie na całej głowie, ponieważ ma jeszcze zbyt krótkie ręce)
  • wymaga jeszcze czasem pomocy w toalecie (krótkie rączki)

 

W zakresie sprawności rąk pięciolatek potrafi:

  • dość sprawnie łączyć klocki typu lego i budować z nich proste obiekty
  • wylepiać z plasteliny narysowane kontury, robić kulki, wałeczki, lepić z plasteliny proste kształty przestrzenne – figury (owoce, warzywa, ludziki itp.)
  • nawlekać korale (jarzębinę itp.) na żyłkę
  • przyklejać naklejki (jeszcze nierówno i często nie w tym miejscu)
  • przecinać nożyczkami papier, ciąć po prostej (są to początki posługiwania się nożyczkami i czynności te sprawiają dzieciom jeszcze trudności)
  • drzeć papier na małe kawałki i wyklejać nimi kontury

 

W zakresie czynności grafomotorycznych pięciolatek potrafi:

  • prawidłowo trzymać ołówek, w trakcie rysowania opierać przedramię o stół, a drugą ręką przytrzymywać kartkę
  • rysować linie pionowe, poziome, ukośne
  • odwzorować koło, krzyżyk, kwadrat, trójkąt
  • odwzorować szlaczki typu://////, VVVVV , XXXXX  (ma trudności z rysowaniem szlaczków literopodobnych wymagających płynności ruchów ręki typu; UUUUUU , CCCCCC ,nnnnnn itp.)
  • kolorować obrazki, wypełniać kolorem kontury, ma prawo wychodzić poza kontur
  • rysować rysunek zgodny z podanym tematem; postacie na rysunkach mają podstawowe części ciała, proporcje zbliżone do prawidłowych; kończyny i tułów mają odpowiednią grubość (nie w postaci pojedynczej kreski), występują elementy krajobrazu, barwy zaczynają być zgodne z rzeczywistością
  • malować farbami, używając pędzelka i innych przyborów

W myśleniu matematycznym pięciolatek:

  • przelicza zbiór składający się z około 10 elementów (licząc – dotyka elementy), rzadko przekracza próg dziesiątkowy; wystarczy, gdy przeliczy do 5
  • ostatni liczebnik odnosi do wielkości zbioru (np. Tu jest sześć klocków.)- potrafi podać określoną liczbę np. kredek, klocków
  • potrafi na polecenie dokładać (dodawać) i zabierać (odejmować) elementy zbioru, podając wynik liczy na konkretach (bardzo rzadko w pamięci); dodać do 5, czasem do 7
  • rozumie pojęcia: więcej , mniej, tyle samo, ile; nie rozumie jeszcze pojęć: o tyle więcej, o tyle mniej, tyle razy mniej lub więcej
  • rozpoznaje podstawowe figury geometryczne i jest osłuchany z ich nazwami (zaczyna rozumieć pojęcia: koło, kwadrat, trójkąt)
  • nie rozwiązuje jeszcze prostych zadań tekstowych
  • zupełnie nie rozumie jednostek miar (myli pojęcia kilogramy, centymetry itp.)

Mowa dziecka pięcioletniego jest już właściwie zrozumiała. Pojawiają się głoski sz, ż, cz, dż, chociaż w mowie potocznej mogą być jeszcze zamienne na s, z, c, dz. Głoska r powinna być już wymawiana, ale często pojawia się dopiero w tym okresie. Według Bartkowskiej 37 procent dzieci 5- letnich nie wymawia jeszcze głosek najtrudniejszych: sz, ż, cz, dż oraz r. Jest to właściwy moment, aby wspomóc rozwój mowy poprzez ćwiczenia artykulacyjne (buzi i języka).

Natomiast dziecko 6 letnie powinno już mieć utrwaloną poprawną wymowę wszystkich głosek oraz opanowaną technikę mówienia. Jeśli rozwój mowy jest opóźniony należy niezwłocznie skontaktować się z logopedą. Ze względu na indywidualny rozwój każdego dziecka nie powinny niepokoić niewielkie odchylenia w tempie nabywania umiejętności artykulacyjnych i językowych. Jeśli opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy przekraczają sześć miesięcy, należy skontaktować się z terapeutą mowy.

 

Inne niepokojące zachowania:

  • dziecko mówi dużo, ale jego wypowiedzi są niezrozumiałe, jakoby „bełkotliwe”,
  • w wypowiedzi popełnia liczne błędy fleksyjne,
  • upraszcza w wymowie trudniejsze grupy spółgłoskowe,
  • głoski: sz, ż, cz, dż wymawia jak: s, z, c, dz,
  • wymawia nieprawidłowo głoskę r- deformuje ją, zastępuje inną głoską lub nie wymawia wcale,
  • zastępuje głoski innymi, dziwnie brzmiącymi, jakby „świszczącymi” dźwiękami (dotyczy to głównie głosek: ś, ź, ć, s, z, dz, sz, ż, cz, dż),
  • wymawia bezdźwięcznie niektóre głoski w miejscu, gdzie powinny być artykułowane dźwięcznie, np. kupek zamiast kubek, ciatek zamiast dziadek,
  •   w czasie mówienia wsuwa czubek języka między zęby,
  • ślini się, wykonuje dziwne ruchy językiem w czasie połykania, ma otwartą buzię podczas oddychania spoczynkowego,
  • słuchając wypowiedzi dziecka odnosimy wrażenie, że mówi przez nos, a jego głos jest stłumiony,
  • reaguje na różne dźwięki, bardzo głośno mówi,
  • głos dziecka jest ochrypły, z domieszką szumów, tworzony z wysiłkiem,
  • niepokoi nas budowa narządów artykulacyjnych,
  • dziecko mówi niepłynnie, powtarza poszczególne sylaby lub całe wyrazy, „zatrzymuje” się na na niektórych głoskach- objawom tym towarzyszą napięcia w różnych częściach ciała,ma kłopoty z podziałem wyrazów na sylaby, „nie słyszy” głosek w wyrazie.

W zakresie mowy pięciolatek powinien:

  • prawidłowo wymawia głoski
  • nazywa przedmioty, czynności sytuacje, potrafi je opisać przy pomocy przymiotników
  • wypowiada się zdaniami, potrafi przedstawić przebieg zdarzenia, opisać, co się stało, co mu dolega, dlaczego płacze, cieszy się, co zdarzyło się w przedszkolu itp.
  • rozumie treść poleceń, rozumie podstawowe pojęcia dotyczące sytuacji w grupie, w domu, w przedszkolu
  • pyta się o nieznane słowa, chce je zrozumieć 

 W zabawach coraz więcej zaczyna objawiać się rzeczywistość. W tym okresie można zaobserwować wyraźny rozwój zabaw konstrukcyjnych. Dzieci przyglądając się coraz uważnej zajęciom dorosłych, dostrzegają, że ich życie polega na pracy, na produkowaniu czegoś. Zdobytą wiedzę przenoszą do zabaw konstrukcyjnych -majsterkują, używając młotka, kleju, nożyczek. Zmiany następują także w zakresie zabaw tematycznych, w których starają się coraz. dokładniej odtwarzać zaobserwowane czynności.         



W tym wieku dzieci często celowo zbierają informacje na temat interesujących je zawodów - obserwują na przykład starsze rodzeństwo, odrabiające lekcje i dopytują się o ich zajęcia szkolne po to, żeby bawić się potem w szkołę. Rzadko zdarzają się zabawy  z dwojgiem dzieci, najczęściej pięciolatek bawi się z jednym dzieckiem lub indywidualnie. Dopiero w wieku sześciu lat dzieci przechodzą do zabaw zbiorowych.

 

 

LITERATURA: 
  • Artykuł Bożeny Janiszewskiej „Pięciolatek w przedszkolu”.
  • Życie szkoły- edukacja wczesnoszkolna. Nr 8 wrzesień 2010r.,
  • G. Demelowa (1998) Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, Warszawa, WSiP

Opracowała: mgr Ilona Liwocha