Diagnoza

AKTY PRAWNE:
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej  z dnia 23 grudnia 2008r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół , Dz. U. nr 4, poz. 17/2009
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010r w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych, Dz. U. nr 97, poz. 624
 

DIAGNOZA PRZEDSZKOLNA

    Diagnoza przedszkolna musi objąć wszystkie dzieci kończące w tym roku pięć lat oraz dzieci sześcioletnie. Diagnoza przedszkolna, czyli diagnoza gotowości szkolnej pozwala na ustalenie poziomu wiedzy, umiejętności, prezentowanych postaw i zachowań dziecka.
Diagnoza pozwoli zorientować się w poziomie kompetencji dziecka w stosunku do wymagań podstawy programowej.
PODSTAWA PROGRAMOWA zawiera piętnaście obszarów:
  • Kształtowanie umiejętności społecznych dzieci: porozumiewanie się z dorosłymi i dziećmi, zgodne funkcjonowanie w zabawie i sytuacjach zadaniowych
  • Kształtowanie czynności samoobsługowych, nawyków higienicznych i kulturalnych. Wdrażanie dzieci do utrzymywania ładu i porządku
  • Wspomaganie rozwoju mowy dzieci
  • Wspieranie dzieci w rozwijaniu czynności intelektualnych, które stosują w poznawaniu i rozumieniu siebie i swojego otoczenia
  • Wychowanie zdrowotne i kształtowanie sprawności fizycznej dzieci
  • Wdrażanie dzieci do dbałości o bezpieczeństwo własne oraz innych
  • Wychowanie przez sztukę – dziecko widzem i aktorem
  • Wychowanie przez sztukę – muzyka i śpiew, pląsy i taniec
  • Wychowanie przez sztukę – różne formy plastyczne
  • Wspomaganie rozwoju umysłowego dzieci poprzez zabawy konstrukcyjne, budzenie zainteresowań technicznych
  • Pomaganie dzieciom w rozumieniu istoty zjawisk atmosferycznych i w unikaniu zagrożeń
  • Wychowanie dla poszanowania roślin i zwierząt
  • Wspomaganie rozwoju intelektualnego  dzieci wraz z edukacją matematyczną
  • Kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania
  • Wychowanie rodzinne, obywatelskie i patriotyczne
       
        Podstawową metodą diagnozy jest obserwacja:
  • obserwacja w różnych codziennych sytuacjach
  • rozmowy z dzieckiem (okazjonalne lub celowe)
  • organizowanie zabaw i zajęć, w których dziecko wykonuje konkretne działania
  • wykonywanie zadań z wykorzystaniem pomocy (np.: historyjki obrazkowej, ilustracji pór roku, elementów literopodobnych, figur geometrycznych itp.)
Obserwujemy dziecko, kiedy się bawi, wykonuje ćwiczenia ruchowe, czynności porządkowe,
kiedy wchodzi w relacje z rówieśnikami i osobami dorosłymi.
    Uzyskane informacje wykorzystamy podczas planowania pracy indywidualnej z dziećmi zdolnymi i potrzebującymi wsparcia.
Nauczyciele zobowiązani są do dokumentowania swoich obserwacji i zapoznania z nimi rodziców.


GOTOWOŚĆ DZIECKA DO PODJĘCIA NAUKI W SZKOLE

    Rozpoczęcie nauki w szkole jest to bardzo ważny moment w życiu każdego dziecka.
Towarzyszy mu nie tylko radość, ale i niepokój. To w jakim stopniu dziecko poradzi sobie w nowej rzeczywistości, zależy od stopnia dojrzałości szkolnej.
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA:
według Marii Kwiatkowskiej to gotowość dziecka do rozpoczęcia nauki w szkole, która polega zarówno na gotowości dziecka do podjęcia nowych zadań, jak i na zdolności przystosowania się do nieznanego środowiska oraz ogólnie zmienionej sytuacji życiowej.
Według Stefana Szumana to osiągnięcie przez dzieci takiego poziomu rozwoju fizycznego, społecznego
i psychicznego, które czyni je wrażliwymi i podatnymi na systematyczne nauczanie
i wychowanie szkoły podstawowej.
Według Barbary Wilgockiej – Okoń to taki stopień rozwoju dziecka, jaki pozwala mu podjąć obowiązki szkolne.
    Oceniając gotowość dziecka do podjęcia obowiązku szkolnego, trzeba uwzględnić rozwój wszystkich sfer, tzn. umysłowej, emocjonalnej, społecznej i motorycznej.
   

GOTOWOŚĆ DO NAUKI CZYTANIA I PISANIA

Anna Brzezińska wskazuje na trzy sfery:
Gotowośc psychomotoryczną, której istotą jest ukształtowanie się u dziecka umiejętności, które decydują o sprawnym opanowaniu techniki czytania i pisania.
Gotowośc słownikowo – pojęciową, czyli rozumienie znaczeń symboli graficznych i dźwiękowych.
Gotowość emocjonalno – motywacyjną, której istotą jest rozumienie przez dziecko znaczenia umiejętności czytania i pisania dla niego samego i tego, co poprzez nie można osiągnąć (np.: poznanie tego co jest bezpośrednio dostępne). Gotowość ta przejawia się w kształtowaniu pozytywnego stosunku do książki, motywacji do uczenia się czytania i pisania.
Według Wilgockiej – Okoń: Do opanowania przez dziecko czytania i pisania niezbędna jest umiejętność porównywania i odtwarzania prostych znaków graficznych.
Według Marii Burtowy: Gotowość do nauki czytania i pisania nie jest stanem, na który wystarczy po prostu poczekać, ale trzeba ją wykształcić poprzez stwarzanie dziecku sprzyjających warunków stymulujących jego rozwój.

DZIECKO GOTOWE DO PODJĘCIA NAUKI SZKOLNEJ
powinno znać:
- swoje imię i nawisko
- adres zamieszkania
- imiona rodziców
- nazwę zawodu rodziców, jeśli pracują
- nazwy zwierząt domowych
- nazwy dni tygodnia, pór roku
powinno umieć:
- prawidłowo trzymać ołówek (pomiędzy palcami: wskazującym, środkowym i kciukiem)
- posługiwać się przyborami do rysowania, kolorowania i pisania zawsze tą samą ręką
  (prawą lub lewą)
- kolorować obrazek nie wychodząc za linię
- narysować postać człowieka z zachowaniem odpowiednich proporcji
- poprawnie odwzorować kształty geometryczne, szlaczki literopodobne
- lepić z plasteliny, gliny lub masy solnej
- ciąć nożyczkami wzdłuż wyznaczonej linii prostej, falistej, łamanej
- sprawnie wykonać proste ćwiczenia gimnastyczne np. skakać na jednej nodze, rzucać i łapać piłkę
- samodzielnie się rozebrać i ubrać
- zawiązać sznurowadła i zapiąć guziki
- odróżnić prawą i lewą stronę ciała u siebie oraz osoby stojącej naprzeciwko
- wymienić kilka różnic w dwu pozornie podobnych do siebie przedmiotach lub obrazkach
- grupować przedmioty według barwy, kształtu, wielkości itp.
- sortować znane przedmioty lub obrazki według pojęć ogólnych, np.: owoce, zabawki, zwierzęta
- wybrać takie same obrazki, wyrazy, litery
- złożyć widokówkę pociętą na kilka części
- dobrać w pary obrazki lub przedmioty z uwzględnieniem jakiejś cechy wspólnej, np.:
  krowa – mleko, liść – drzewo
- odróżnić dźwięki różnych pojazdów, instrumentów, głosy zwierząt
- odtworzyć prosty układ rytmiczny wystukany przez dorosłego, np.: (• – • –), (• • • •)
- dokonać analizy (podzielić wyraz na sylaby), np.: lo – ko – mo – ty – wa
- dokonać syntezy (złożyć wyraz w całość) wyraz wypowiedziany sylabami
- wyróżnić głoskę (zarówno samogłoskę, jak i spółgłoskę) na początku i na końcu wyrazu
- zróżnicować wyrazy dźwiękopodobne, np. : półka – bułka, Tomek – domek
- swobodnie liczyć do 10, także wspak (posługiwać się liczebnikami porządkowymi)
- przeliczyć elementy w zbiorze i powiedzieć, ile ich jest
- dodawać i odejmować na konkretach, np.: na patyczkach lub palcach do 10
- porównać ze sobą dwa zbiory, powiedzieć, gdzie jest więcej, a gdzie mniej
- opowiedzieć co przedstawia dany obrazek
- poprawnie wymawiać wszystkie głoski oraz dłuższe wyrazy, np.: hipopotam, kaloryfer, jeleń
- budować zdania poprawne pod względem gramatycznym
- przez dłuższą chwilę skupić się na słuchaniu, bajki lub muzyki
- zapamiętać teksty krótkich wierszyków, piosenek
- zgodnie bawić się w grupie, zaczekać na swoją kolej
- dporowadzić rozpoczętą pracę lub zabawę do końca
- posprzątać po sobie po zakończeniu pracy lub zabawy
- podporządkować się poleceniom
- wykonać 3 – 4 polecenia według kolejności podanej przez dorosłego
  (również kierowanych do całej grupy)
- bez problemu rozstać się z rodzicami lub opiekunami
- łatwo nawiązywać kontakt z dorosłymi i rówieśnikami

    “Informacja o gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole podstawowej” wydana będzie rodzicom do 15 kwietnia. Informacja jest podsumowaniem pracy z dzieckiem, opisującym opanowanie podstawy programowej wychowania przeszkolnego. Wskazuje również obszary, w których dziecko potrzebuje wsparcia w kolejnym etapie kształcenia ze względu na swoje zdolności lub problemy.



LITERATURA:
1. A. Brzezińska (1987) Poziom i struktura gotowości do czytania i pisania u dzieci w wieku przedszkolnym. [w:] Wilgocka B. (red.) Rozwój i wychowanie dzieci w wieku przedszkolonym. Wrocław, ZN
2. Brzezińska A. Gotowość dzieci w wieku przedszkolnym do czytania i pisania. Poznań, Wydawnictwo UAM
3. Brzezińska A. , Burtowy M. (1992) Psychopedagogiczne problemy edukacji przedszkolnej. Poznań, Wydawnictwo UAM
4. Burtowy M. (1992) Przygotowanie dzieci w wieku przedszkoonymdo nauki czytania i pisania w szkole. Poznań, Wydawnictwo UAM
5. Lubomirska K. (2003) Wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci, “Wychowanie w przedszkolu” nr 4
6. Sowińska H. , Michalak R. (2004) Edukacja elementarna jako strategia zmian rozwojowych dziecka. Kraków, Oficyna Wydawnicza “Impuls”
7. Wilgocka – Okoń B. (2003) Gotowośc szkolna dzieci sześcioletnich. Warszawa, Wydawnictwo Akademickie “Żak”
8. A. Czeglik (2010) Diagnoza przedszkolna. “Bliżej przedszkola. Wychowanie i edukacja” nr 9
 

                                                                  Opracowała: mgr Bogusława Lenart